Ostatnia aktualizacja: 2 stycznia 2025
Architektura w Polsce, którą trzeba zobaczyć (wg subiektywnego wyboru Oli;) )
Na mapie Polski coraz częściej można odnotować powstające przykłady świetnej architektury o ponadczasowej jakości, zachwycającej formie i niepowtarzalnej konstrukcji. Podążając ich śladem, warto wyruszyć w podróż po najlepszych, polskich realizacjach docenianych i nagradzanych na całym świecie.
Zaczynając architektoniczną podróż po Polsce, koniecznie trzeba zobaczyć gmach Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie. Budynek zdobył w 2015 roku prestiżową nagrodę im. Miesa van der Rohe – jednego z najważniejszych wyróżnień architektury europejskiej. Tym samym był pierwszym budynkiem z Polski, który został nagrodzony. Filharmonia Szczecińska to także jedyna polska realizacja nominowana do nagrody Budynek Roku 2015 wg najpopularniejszego portalu architektonicznego na świecie – archdaily.com.
Budynek został zaprojektowany przez hiszpańska pracownie Estudio Barozzi Veiga z Barcelony we współpracy ze szczecińskim biurem Studio A4. Architekci postanowili strzelista forma nawiązać do sąsiadnich szczytów kamienic. Wypełnili pusta przestrzeń tkanki miejskiej kontrastująca forma, która czerpie z architektury miasta, ale jednocześnie stoi w opozycji do stanu istniejącego. Dzięki temu budynek ożywia miasto, staje się punktem rozpoznawczym i współczesna ikona architektury.
źródło zdjęć: http://archinea.pl/filharmonia-w-szczecinie/
Architektura Szczecina zyskała także jeszcze jedna realizacje, która niewątpliwie podnosi walory przestrzeni miejskiej i świetnie wpisuje się w krajobraz miasta. Mowa tu o Szczecińskim Centrum Dialogu Przełomy, które zostało zlokalizowane tuż przy Filharmonii, a konkretnie na placu sąsiadującym z nią. Oba budynki świetnie razem współgrają i tworzą nowoczesne ikony architektury, doceniane w Polsce i Europie.
Muzeum projektu Roberta Koniecznego z pracowni KWK Promes zostało laureatem prestiżowej nagrody European Prize for Urban Public Space 2016 – dla najlepszych europejskich przestrzeni publicznych. Budynek ma niezwykłą formę – jest umieszczony pod powierzchnią placu – jedynie dwa z jego narożników są nieznacznie wyniesione, tworząc ciekawe ukształtowanie terenu i ostre odcięcie widoczne od ulicy i mieszczące wejście do budynku.
Architekt postanowił zachować przestrzeń placu, aby pozostawić miejska funkcje tego miejsca i stworzyć przedpole widokowe dla filharmonii i kościoła. Ponadto świadomie podjął decyzje, aby nowa forma w tym miejscu nie stanowiła konkurenci dla niej konkurencji i schodziła na drugi plan. Tym samym powstała koncepcja, aby połączyć dwie pozornie sprzeczne tradycje tego miejsca – przedwojenna w postaci kwartału zabudowy oraz powojenna kiedy było ono placem. Dzięki temu projekt stał się ciekawa hybryda, która łączy architekturę i urbanistykę.
Kolejnym ciekawym architektonicznym przystankiem na mapie Polski jest ICHOT czyli Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego w Poznaniu projektu krakowskiego biura Ad Artis Architects. Budynek znajduje się na Ostrowie Tumskim, tuż przy katedrze, w której spoczywają pierwsi władcy Polski. Ta szczególna lokalizacja była dla architektów wyzwaniem jak połączyć historyczną zabudowę z nową formą. Zatem stworzono nowoczesną formę, której znakiem rozpoznawczym jest szczelina widokowa przecinająca budynek. Skierowana jest na Katedrę – dzięki temu widok na nią towarzyszy nam od wejścia do końca zwiedzania.
Budynek stanowi pewnego rodzaju obiektyw, który kieruje nasz wzrok na to co najważniejsze w tym miejscu, czyli historię początków Polski – Ostrów Tumski i Katedrę.
źródło zdjęć: http://www.bryla.pl/bryla/51,85301,15883817.html?i=1
Podróżując, wgłąb Polski, warto zatrzymać się w Katowicach, gdzie powstała nowa siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia wg projektu pracowni Konior Studio. Budynek w sposób widoczny nawiązuje do architektury Śląska – elewacje zostały wykonane z cegły, natomiast bocznym ścianom nisz nadano intensywnie czerwony odcień, co odnosi się do śląskich familoków, ceglanych mieszkalnych zabudowań, w których tradycyjnie nisze okienne zawsze malowano na czerwono. Sercem budynku jest Wielka Sala Koncertowa, zamknięta w osobnej wewnętrzne bryle, którą obiega ogromne atrium.
Najważniejszym aspektem projektu była oczywiście muzyka i odpowiednia akustyka sali koncertowej – stąd współpraca z japońską pracownią Nagata Acoustics. Opracowali z architektami projekt koncepcyjny, który badali na specjalnie stworzonym modelu przestrzennym w skali 1:10, wykonany niemalże z tych samych materiałów, co rzeczywisty obiekt. Dzięki temu sala koncertowa spełnia najwyższe standardy akustyczne.
Budynek NOSPR został zaprojektowany z niezwykłą dbałością o każdy detal, formę, funkcję i rozwiązania techniczne a jego prosta i spójna forma została doskonale wkomponowana w otoczenie.
Źródło zdjęć: http://pkrajewski.pl
Kolejnym wartym uwagi obiektem jest MOCAK, czyli Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie zaprojektowane przez włoskiego architekta Claudio Nardi.
http://www.claudionardi.it/en/mocak-museo-darte-contemporanea/
Budynek powstał w przemysłowej dzielnicy, dlatego też pozostawiono część istniejących fabrycznych zabudowań, a pozostałe elementy bryły dobudowano w industrialnym klimacie. Dzięki temu architektom udało się zachować i kontynuować przemysłowy klimat miejsca. Zaakcentowano szadowe dachy fabrycznych hal i ceglane mury – w nowoczesny sposób udało się pokazać szacunek dla zastanej przestrzeni.
Ważnym aspektem jest także fakt, że projekt wpisuje się w światowy trend rozwoju przez sztukę zaniedbanych i poprzemysłowych części miasta. Zaniedbane Zabłocie ma szansę odzyskać blask i zapełnić się życiem podobnie jak rzymska dzielnica Flaminio, w której powstał budynek muzeum MAXXI projektu Zahy Hadid.
źródło: http://www.claudionardi.it/en/mocak-museo-darte-contemporanea/
źródło: http://www.claudionardi.it/en/mocak-museo-darte-contemporanea/
Innym przykładem ciekawego nawiązania do architektury lokalnej jest powstałe w Sierpcu Centrum Kulturalno-Rekreacyjne Skansen przy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu projektu CONSULTOR ARCHITEKCI SP. Z O.O. i AHOR PRACOWNIA Anita Horowska.
Wybudowany obiekt to nowoczesne odwołanie do lokalnej tradycji i materiałów takich jak drewno, łupek kamienny i cegła. Zaprojektowano tu trzy budynki w identycznej formie, ale z wykorzystaniem na każdym z nich innego materiału wykończeniowego.
źródło: http://www.consultor.net.pl/projekty.html
źródło: http://www.bryla.pl/bryla/51,85301,19136949.html?i=24
źródło: http://www.polin.pl/pl/budynek
źródło: http://archinea.pl/muzeum-historii-zydow-polskich-w-warszawie-lahdelma-mahlamaki-architects/
źródło: http://archinea.pl/muzeum-historii-zydow-polskich-w-warszawie-lahdelma-mahlamaki-architects/
źródło: http://www.polin.pl/pl/budynek
fot:Wojciech Kryński
Będąc w Warszawie, warto także odwiedzić Służewski Dom Kultury projektu młodych warszawskich pracowni WWA Architekci oraz 137kilo.
Forma założenia wynika z dwóch elementów – sytuacji i kontekstu urbanistycznego, oraz funkcji określonej w programie. Inspiracją był istniejący na tym terenie dom kultury z ekologicznym gospodarstwem edukacyjnym oraz zachowane siedlisko wiejskie przy ul. Tarniny 7.
Projekt w nowoczesny sposób podkreśla tradycyjną formę siedliska, która przenika się z przyrodą i otoczeniem. Architektura jest powściągliwa i przyjazna, łączy ze sobą elementy układu urbanistycznego i naturalnych, prostych wykończeń. Jednocześnie bazuje na założeniu, aby pokazać znaczenie edukacyjne i kulturowe, kształtując świadomość, m.in. estetyczną i ekologiczną.
źródło: http://wwaa.pl/projects/cultural-centre-sdk-warsaw/ 
źródło zdjęć: http://wwaa.pl/projects/cultural-centre-sdk-warsaw/
Całość założenia zaprojektowana jest na kształt mini wioski, w której ogólnodostępny teren stanowi miejsce spotkań i aktywności lokalnej społeczności. Dodatkowo charakter wiejskiej zagrody jest podkreślony przez takie elementy jak: wiatrak, drewno na elewacjach i tarasach, a także zwierzyniec z wybiegiem i ogródek warzywny.
źródło: http://wwaa.pl/projects/cultural-centre-sdk-warsaw/
Gościnnie; autor Aleksandra Stankowska ze Studia Projektowego Atoato
